اگر هر يك از ملل جهان را كه از نظر فرم ، پيشرفت و تكامل به عنوان ملت مورد بحث است در نظر بگيريم  ، متوجه ميشويم كه داراي نمايندگان فرهنگ و هنر ، موسيقي و صنايع ظريفه مي باشد .نمايندگان فرهنگ و هنر خصوصا" موسيقي فولكلوريك ملل ترك نيز در اين بخش از جايگاه ويژه اي  برخوردارند .

موسيقي فولكلوريك و اصيل آذزبايجان  ارز آن آن براي كسي پوشيده نيست و در راُس آن موسيقي عاشيقي قرار گرفته است .

 معني لغوي كلمه ي  عاشيق يعني متحرك ، چابك ، آشتي دهنده ، اتصال دهنده و نهايتا" پيوند دهنده . از اين روست كه وقتي حرف از عاشق و عاشقي به ميان مي آيد  شاعر مردمي ، خواننده مردمي ، آهنگ ساز مردمي و هنرمند مردمي در نظر گرفته مي شود  . زيرا كه ايفاگر اين صنعت و هنر همه فنون و فرهنگ و موسيقي را در خود جمع كرده و جهات گوناگون موجب صلح و آشتي مي شود . بدين جهت است كه كلمه عاشيقي داراي چنين معاني پربار و زيادي مي باشد .

 عهاشيق در واقع هم شعر مي سرايد و و هم آهنگ مي سازد و هم ميرقصد ( حركات موزون) با اين تفاوت كه ، رقص و هنر آن  آلت و اسباب خوشگذراني باز نشيتان و كازينو پرستان نيست بلكه زينت دل آدمهاي پاك باخته و مؤمن و مبارز است . موسيقي عاشيق در بساري از ممالك از جمله كشور عزيزمان ايران و ساير كشورها همچون : آذربايجان و تركيه و كشورهاي آسياي مركزي به خوبي پيشترفت نموده و تحت هجوم فرهنگ ضد اخلاقي و انساني واقع نشده است .

عاشيق امروزي در گذشته با نامهاي اوزان ( OZAN) يانشاق  (YANESHAG)ده ده (DAD A)  و غيره ظهور كرده است . لقبهاي مذهبي عاشيق خسته قاسم ،  تيكمه داش ، نيز در گذشته عاشيق در ميان مردم به نام ائل آناسي  يعني مادر و رگ اصلي مردم شهرت يافته است و اين نصادف نبوده بلكه از نقش مهم آنها كه بيانگر احساسات و مبارزات مردم بر عليه ظلمو استبداد بوده و هست ، سرچشمه مي گرفت كه عاشيق با چنين فعليت جسورانه ي  خود مبارزات و عواطف عميق مردم را وارد صفحات تاريخ اين مرزوبوم نموده اند.

موسيقي فولكلوريك عاشيقي كه ارزش آن بر همه اهل فن واضح و مفهوم است نمي تواند حاصل پانصد و يا ششصد سال باشد  چرا كه اين صنعت و هنر اينگونه مكمل و پربار است كه نمي تواند در اين مدت كوتاه تا به اين درجه از فن و كمال برسد . بلكه چنين قابليتي محصول و نتيجه ي  هزاران سال است كه عاشيقها  از همان ابتدا كه انسانها شكل يافته و به صورت ملت در آمده است به هر شكل و نامي كه باشد در كنار آنها و از خود آنها بوده اند   و امروز دوشادوش ديگر علوم موسيقي و روي پاي خود از دستاوردهاي علم روز از جمله نت بهره جسته و خود را به اوج مي رساند كه تبلور بيش از پيش آن به عهده ي  هنرمندان تحصيل كرده ميباشد كه البته در كشور عزيزمان ايران هنرمند و نوازند ي   بي بديل  قوپوز استاد چنگيز مهدي پور  قدمهايي را در اين راه برداشته و اولين كتاب آموزشي ساز قوپوز ( چگور ) را به چاپ رسانده است.

به هر حال اگر در گذشته افتخار اين بار سنگين را عاشيق هايي مانند عاشيق عباس‌، علي عسگر ، عاشيق آ  لي ، ده ده قاسم و سايرين با خود مي كردند.

امروز بر عاشيق هاي  جوان و باسواد و پرانرژي است اين هنر اصيل را از چايخانه هاي  مورد استفاده ي  افراد بي تفاوت  به هنر نجات داده و آن را به سوي مراكز علمي و هنري بر اساس استانداردهاي جهاني سوق دهند .

ايرج داوود بيگي

مسئول انجمن موسيقي شهرستان خرم دره