تصوير سازی

در اکثر زبان های غربی مصور کردن را " ايلوستراليون " می گويند که به زبان ما می توان تصويرگری و

تصويرسازی و هنرمندش را " تصويرگر " ناميد . کار تصويرسازی عبارت از تجسم تصوير يک موضوع برای

نمايش بهتر فضای مطلب و در نهايت درک بهتر آن است . تصويرسازی و مصور کردن شما با ابزار طراحی و

نقاشی انجام نمی گيرد . بلکه امروزه طراحان و تصويرگران از هر طريقی و از امکانات بيانی هنرمند تصوير

ديگری برای به تصوير کشاندن موضوع استفاده می کنند . زيرا در واقع بيان تصويری در تمام هنرها يکسان

عمل می کند، هر چند که وسايل و شيوه های اجرايی آن با هم متفاوت است و اين تفاوت های اجرايی آن

ها با هم متفاوت است و در اين تفاوتهای اجرايی فقط گاهی مرزهای ظريفی را در بيان آنها ايجاد می کند ،

و در واقع می توان گفت که اين جزئيات بيانی به سان گويش های مختلف يک زبان عمل می کنند و در

اساس با يک ديگر تفاوت ندارند . 

بنابراين وقتی به حين تصويرگران نگاه می شود ( با وجود تنوع می جر تخصص ها و شيوه ها ) همه آن ها را

می توان در حيطه تصوير گری و تصويرسازی ديد . جمعی از آنها به کار تصويرسازی برای کتاب مشغول اند

"کتاب ها " : از کتب مربوط به کودکان شروع شده و به ترتيب همه سنين خوانندگان و موضوعات مورد نظر

آنها چون ادبيات ، هنر ، علوم ، فنون ختم می شود که می توان اين گوناگونی را به دو شيوه تصويرگری

يعنی تزئين کتاب و يا تصوير سازی برای متن آن تقسيم کرد . شايد به ظاهر تصوير سازی برای متن از

اهميت بيشتری برخوردار باشد اما می دانيم در هنر تصويرسازی ايرانی ، حاشيه سازی يعنی تذهيب و

تشعيدسازی ، جای بسيار والا و ارجمندی دارد . و هنرمندان برجسته ای به اين کار و ساير فنون ديگر

مربوط به آن پرداخته و آثاری نفيس و بی بديل به جای نهاده اند . با کمی دقت به موضوعات متنوع

تصويرگری که شايد شامل دهها رشته و مطلب جداگانه باشد می توان تا حدودی به اهميت و لزوم تنوع

شيوه بيان آنها پی برد که به طور مثال تفاوت در زمينه تصويرسازی برای نتن يک کتاب پزشکی با

تصويرهای فنی يک کتاب مکانيک و تصاوير يک کتاب تاريخی ، يک کتاب جغرافيا ، يک کتاب سياحت

نامه ، يک اثر ادبی ، يک کتاب آموزش دوران تعليمات مدزسه يی ، يک جزوه ورزشی ، عکاسی ، مد و لباس

، يک قصه زيبا و لطيف کودکانه ، مجموعه اشعار و ... چه اندازه بايد تفاوت داشته باشد به همان ترتيبی

که نويسنده ای مقاله يا مطلبی را با سطح و توقع خاصی برای روزنامه يا مجله تهيه می کند تصويرگری اين

مطالب نيز ه» آن شان و لحن موضوع را به خود می گيرد .

حتی هم آن طوری که شيوه و روال هر نشريه در کيفيت نگارش مطالب آن اثر می گذارد . طبيعی است که

بر شيوه طراحی و تصويرسازی آن هم تاثير گذارد . به اين معنی که مصور کردن يک نشريه روزانه با يک

نشريه هفتگی تفاوت دارد . و اگر هر کدام از اين نشريات مدعی راه و رسم خاصی نيز باشند دگرگونی های

 ديگری را هم به خود می گيرد و اگر دوباره گوناگونی های موضوعی نشريات را در نظر آمديم می بينيم که

 به طور مثال يک نشريه روزنامه سياسی ، يک نشريه هفتگی ورزشی ،  يک مجله ادبی ، يک گاهنامه هنری

يک جزوه حقوقی يا اقتصادی ، اجتماعی  يا مطلبی مخصوص جوانان ، کودکان لحن ها و شخصيتهای

متفاوت دارند . همان طور که نمی توان آن را با يک قلم و شيوه نوشت ، نبايد با يک قلم هم مصور

 نمود .

تصويرسازی ايرانی اسلامی :

هنر اسلامی به يک معنا ، هنری است تجريدی ( آسبتره ) و عرفانی و جوهر آن در قرينه سازی متجلی

می گردد . تمام نظام تجريدی آن بازتابی است از محتوای عارفانه يی که بر پايه تفکر اسلامی بنا شده

و کشش های عاطفی و هيجان آميز را بدان راهی نيست . از اين جهت ، هنر اسلامی با هنر مسيحی و بودايی

متفاوت می باشد . از آن جايی که طبيعت پردازی با فلسفه و تفکر اسلامی سازگار نيست عمده هنرهای

اسلامی بيان خود را در تجريد يافته اند و همين اعتبار است که نقاشی پيوستگی محکمی با خوشنويسی و

تذهيب بدست آورده است . طی حدود ده قرن ، تهيه نسخه های خطی بخش مهمی از فعاليت خوشنويسان

و نقاشان و تذهيب کاران را در سرزمين های اسلامی تشکيل می داد . آثار باقی مانده از هنرمندان مسلمان

نشان می دهند که اينان در عرصه آرايش کتابها به مدارجی رسيده اند که هنرمندان مسيحی نتوانستند بدان

راه يابند .

با وجود برخی شباهت های ظاهری بين نسخه های خطی اسلامی و مسيحی اين دو در دو مسير جداگانه تحول

 يافته اند . مهمترين تفاوت در اين بود که هنر در دنيای اسلام به معنای متداول اروپايی ، هيچ گاه مذهبی

نبود .

در نسخه های خطی قرآن مجيد ، عالی ترين خوشنويسی و تذهيب به کار می رفت ولی هيچ گاه تصويری

بدان راه نمی يافت .

شرح احوال حضرت محمد (ص ) و بزرگان اسلام به ندرت و آن هم اغلب توسط ايرانيان مصور گرديد .

متون ادبی و عرفانی بارها به تصوير درآمد . حال آنکه در سراسر دوران کتاب آرایی مسيحی ، اين نوع آثار

بسيار اندک بودند .

انجمن هنرهای تجسمی شهرستان خرم دره